Boeken

een fragment

Is zoekend geloven een fase in geloven? Eerst zoek je en weet je het allemaal niet zo zeker, eerst moet je nog ontdekken en leren, maar dan groei je steeds verder, totdat het zoeken voorbij is. Je weet het nu zeker: je hebt het gevonden of – een geliefde religieuze omschrijving – je bent gevonden. Zoekend geloven is dan de eerste klas van de geestelijke leerschool en ‘zeker weten’ is de hoogste klas. In dat geval is zoekend geloven niet iets waar je trots op hoeft te zijn, het laat immers vooral zien wat je nog niet bent: een vinder, een gevondene, een... gelovige. Wat je daarvan scheidt, is slechts tijd en hard werken: je moet nog beter zoeken, nog meer bidden, nog harder geloven.

Of is zoekend geloven te begrijpen als een beetje geloven? Soms wel, soms niet. Je gelooft wel dat er iets is, maar hoe en wat weet je niet. Het voltooid deelwoord ‘zoekend’ kan dan ook vervangen worden door twijfelend of aarzelend. Het doet denken aan mensen die niet zo sterk in het leven staan, die altijd aarzelen, aan alles twijfelen en geen besluiten kunnen nemen. Nooit helemaal volwassen geworden, mannen en vrouwen zonder ruggengraat. ‘Bandenschoppers’ zou mijn vader ze noemen: mensen die steeds weer rond een potentiële aankoop lopen met woorden als ‘Dit lijkt me wel een autootje voor mij’, maar tot kopen komen ze nooit. Zijn zoekende gelovigen een soort geestelijke bandenschoppers? Proeven aan religie zonder overgave? Ruiken aan traditie zonder loyaliteit? Spelen met spiritualiteit zonder ooit de vrijblijvendheid op te geven?

Nee, ik denk dat beide zienswijzen misverstanden zijn. Zoekend geloven is geen fase in de ontwikkeling van aarzelend geloven naar zeker weten en evenmin een vorm van geestelijke onvolwassenheid. Zoekend geloven is geloven dat open staat voor verrassingen en daarom een zeer volwassen manier van geloven. Zoekend geloven neemt geen bezit van God en leeft in het besef dat het ook altijd anders zou kunnen zijn. Zoekend geloven kijkt niet weg van vragen en twijfel, maar heeft de moed kwetsbaar te zijn.

Steeds vaker denk ik dat zoekend geloven voor mij persoonlijk iets heeft van een pleonasme: wat zou geloven anders zijn als het niet zoeken is? Wat zou het geloven anders moeten zijn als het niet een open houding is? Ook in de bijbel wordt de gelovige vaak geschetst als iemand die op zoek is naar God, niet als degene die God ‘op zak’ heeft. Als de monnik Anselm Grün zegt dat “een monnik niet iemand is die God al gevonden heeft, maar een mens die Hem zijn hele leven lang zoekt”, dan zal dat toch zeker voor elke gelovige gelden.

Bestel hier 'Authentiek'