Mijn Jubeljaar (11) macht in veelvoud

Naast seks is ook macht een eigenschap van het tweede chakra (hoewel macht ook bij andere chakra's nog ter sprake zal komen). Net als veel mensen wist ook ik lange tijd niet goed hoe ik mij moest verhouden tot macht. Het liefst ontkende ik dat macht een aspect van mijn leven was. Macht was eng en vies. Macht was, net als seks, iets dat ánderen hadden: politici, leiders, beroemdheden. Was seks omgeven met een gevoel schaamte en schuld, macht riep gevoelens van verzet en weerstand op.

Duistere macht
Macht kun je omschrijven als de invloed die een mens heeft op anderen. Je kunt tegenwerpen dat macht ook het vermogen is om jezelf te sturen, maar dan zijn we al bij het derde chakra. In het tweede chakra gaat het over onze (voornamelijk fysieke) relatie tot anderen en dus ook over de rol die macht daarin speelt. Hoe meer mensen je in staat bent te beïnvloeden, ten goede of ten kwade, hoe groter je macht is.

Er zijn verschillende manieren om macht te hebben en uit te oefenen. Het kan met dwang, bijvoorbeeld door met geweld te dreigen. Dat is de macht van dictators en slavendrijvers - de macht van de zweep of de macht van de angst. Het is ook de macht van werkgevers van wie je afhankelijk bent voor je inkomen. Deze macht corrumpeert makkelijk en met recht zijn we er huiverig voor. Het heeft het woord macht haar duistere lading gegeven. Maar het is niet de enige vorm van macht. Ik noem je een paar, zonder uitputtend te zijn.

Moderne macht
Er is ook de macht van het persoonlijk charisma: door hun sterke uitstraling zijn sommige mensen in staat grote groepen te beïnvloeden. Deze macht is subtieler van aard, omdat de beïnvloede mensen het gevoel hebben vrij te zijn en zelf te hebben gekozen. De invloed of macht van het charisma is vaak onzichtbaar voor de mensen die erdoor worden gestuurd - pas van enige afstand zie je het. In de moderne samenleving is de reikwijdte van deze macht enorm. De invloed van artiesten, politici en schrijvers wordt door de massamedia exponentieel vergroot.

We kennen verder de macht van de verleiding, de macht waar reclame op drijft. Het is het bewuste gebruik van een behoefte of een verlangen bij de ander. Het verlangen naar geluk, genot, rijkdom. De behoefte aan afleiding, verzachting, koestering. Door dat te beloven kun je invloed hebben op de ander. Je kunt zo mensen dingen laten kopen die ze anders nooit zouden kopen. Bedrijven zijn bereid veel te betalen om deze macht te kopen en de moderne economie draait op deze macht.

Dan is er de macht van geest. Mensen beïnvloeden elkaars zicht op de wereld door verhalen te vertellen. De wereld toont zich aan je door het verhaal dat je ervan gelooft. Je kunt het met grote woorden ideologie of religie noemen (twee grote machtsblokken), maar het kan ook eenvoudigweg ‘informatievoorziening' of journalistiek zijn. Steeds als mensen verhalen vertellen en de werkelijkheid duiden, kleuren ze de wereld van anderen in. In onze tijd, waarin ons beeld van de wereld in hoge mate bepaald wordt door wat de media ons vertellen, is deze macht bijzonder belangrijk. In dictaturen wijzen we haar soms smalend aan als ‘propaganda', maar in ons ‘vrije Westen' is het niet anders: ánderen kleuren ons wereldbeeld en sturen zo ons doen en denken - tenzij je er bewust tegen verzet!

Macht in relatie
Maken we de cirkel nog wat kleiner, dan realiseren we ons dat er ook in het alledaagse sociale verkeer sprake is van macht. Mensen die van elkaar houden hebben een zekere ‘macht' over elkaar: ze beïnvloeden elkaars keuzen. Dat wordt misschien pas zichtbaar als deze macht welbewust wordt gebruikt en een relatie manipulatief wordt, maar macht is gegeven met de liefde. Liefde maakt geliefden enerzijds heel kwetsbaar naar elkaar, en juist daardoor anderzijds ook ongekend machtig. Je kent vast wel het verhaal van iemand die plotseling heel anders werd nadat er liefde in spel kwam - het is de invloed en dus macht van de geliefde.

Daaraan verwant is wat ik noem ‘de macht van de wond'. Wie ziek is, gewond of gekwetst, ontvangt van zijn directe omgeving aandacht en zorg. Je wordt ontzien en krijgt zodoende ruimte om te herstellen. De gewonde of gekwetste ontvangt voorrechten. De verleiding is daarom groot de ‘wond' te koesteren om zodoende langer te genieten van de voorrechten en privileges. Dan wordt de ‘wond' een machtig wapen om de omgeving te sturen. ‘Ik heb hoofdpijn' ontslaat van huishoudelijke verplichtingen, ‘het is me allemaal teveel' laat mensen voor je rennen. Je regeert je wereld met je wonden!

Macht en het Jubeljaar
Uitputtend is de opsomming niet, maar het is genoeg om zichtbaar te maken hoezeer macht onderdeel is van ons leven. Mensen hebben macht over mij (want ze beïnvloeden mijn keuzes) en ik heb macht over anderen (want ik beïnvloed hen). Dat is hoe de wereld in elkaar zit - of we het nu leuk vinden of niet. Wie macht niet wil zien of kennen is een willoos slachtoffer van deze krachten.

In mijn Jubeljaar ben ik mijn eigen macht onder ogen gekomen. Zoals je weet, stel ik in mijn Jubeljaar de vragen ‘wat neem ik terug?' en ‘wat geef ik terug?'. Dat blijken twee bijzonder interessante vragen te zijn in relatie tot macht. Morgen vertel ik je daarover.

Boele

Lees hier alle voorgaande afleveringen van ‘Mijn Jubeljaar'.