Ik neem je in een serie blogs mee terug naar een verhaal dat ik in 2003 schreef - het verhaal van het afscheid van een kapel. Ik hou me aan de tekst van destijds, ook al is het anders van stijl dan wanneer ik het nu schrijven zou...

Leven van het land

Later heb ik me wel eens afgevraagd of anderen het boek ooit leenden. Want als ik na een aantal keren verlengen het boek weer terug moest brengen naar de bibliotheek, dan was het korte tijd later weer in mijn bezit. Leven van het land was voor mij een bijbel en dromenboek tegelijk. Het was het boek dat mij de plaatsjes verschafte bij mijn dagdromen, dat inhoud gaf aan wat mijn idylle was: leven in grote onafhankelijkheid van de maatschappij en dus in volstrekte afhankelijkheid van de natuur, in afhankelijkheid van de Schepper ervan. Steeds weer opnieuw las ik hoe Seymour een zelfvoorzienend 'bedrijf' beschrijft van een halve hectare en van twee en een halve hectare. Ik zag het, ik rook het, ik voelde het. Zelf groente telen, zelf graan verbouwen, zelf graan malen, zelf broodbakken, zelf de oven bouwen, zelf het huis bouwen.

Alle aspecten van het leven een eigen plaats geven, maar wel een plaats in het geheel, in een harmonisch, organisch leven - een veelheid, een heelheid, een eenvoud. Niet volledig beseffend hoe ingrijpend zo'n leven was, leek het mij het ultieme leven - daar verlangde ik naar. En ik moet toegeven: nòg, hoewel moe, ja uitgeput, na een poging daartoe, verlang ik naar zo'n leven, naar een leven in eenvoud. Toen kende ik de woorden nog niet - ik was nog maar 15 jaar.

Woorden waren er überhaupt nauwelijks bij dit verlangen. Misschien besefte ik meer dan ik toen kon toegeven hoe onhaalbaar ik ook toen zo'n leven al beoordeelde. Niettemin bleef het mijn keuzen sturen. Of zou het beter zijn om te zeggen dat het juist mijn keuzen frustreerde. Want het maken van een keuze viel mij keer op keer moeilijk. Niet omdat het mij aan belangstelling ontbrak -integendeel! -, maar omdat mijn belangstelling ongebreideld was. Steeds weer zocht ik onwillekeurig naar een leven waarin zoveel mogelijk van de aspecten van het leven een plaats konden krijgen. Daarom werd mij zo vaak verweten naar een idylle te streven, een dromer te zijn, niet volwassen te kunnen worden. Een volwassene immers kiest, neemt stappen, gaat recht op zijn doel af. Jawel, ik weet wat de eisen van de volwassenheid zijn, maar wàt als je doel het leven zèlf is, het leven in zijn veelvoudige eenvoud. Het leven zelf immers kent helemaal geen rechte wegen!

Bij voldoende begaafdheid konden mensen vroeger een veelvoud aan terreinen bestuderen. Je kon theoloog, filosoof en medicus tegelijk zijn en dan nog een grote kennis van plantkunde en sterrenkunde daarbij hebben - om maar wat te noemen. En belangrijker: het pleitte vóór je, er was terecht ontzag voor hen die verbindingen konden leggen! Nu kan ik niet eens meer alleen theoloog zijn, want van mij wordt verwacht te specialiseren: je bent oudtestamenticus die geen verstand heeft van dogmatiek, of ethicus, die niets weet - niets hoeft te weten, zelfs niets mag weten - van de godsdienstpsychologie. Valt er zoveel meer te weten dan een paar honderd jaar geleden? De werkelijkheid zèlf is uit elkaar gevallen, en daarmee de studie daarvan ook. Nu wordt de natuurkundige A. van der Beukel gehoond omdat hij schrijft over theologie en ethiek en wordt de psychiater J.H. van den Berg een pseudo-wetenschapper genoemd omdat hij verbanden durft te leggen die filosofie, muziek, theologie, architectuur en andere vakken omvatten. En buiten de antroposofische beweging om lijkt Rudolf Steiner een verdachte omdat ook hij een ware homo universalis was. Alleen de specialist heeft recht van spreken - de universalist is verdacht! Dat kan alleen maar betekenen dat slechts de verscheurde, de uiteengescheurde, de uiteengerafelde werkelijk recht van bestaan heeft.

Mij ontbreekt de begaafdheid om verschillende terreinen te bestuderen met enig zinvol belang. Maar ik weiger mij neer te leggen bij het exclusieve bestaansrecht van de gespecialiseerde, de geabstraheerde werkelijkheid, de gedeelde, de uit elkaar getrokken, dat is niets anders dan de vernielde wereld. Laat mij dan de verdenking steeds weer bevestigen dat ik niet kan kiezen uit karakterzwakte, voor mij is het kiezen voor één aspect verraad aan de werkelijkheid als geheel. Natuurlijk zal ik mij maximaal gaan beijveren om ook eens een studie met een bul af te sluiten - dan tel ik immers ook mee! -, maar van waarde is dat niet voor mij. De werkelijkheid, het leven gaat altijd vooraf aan mijn kennen ervan. Wat blijft, wat mij tot nu toe heeft gedreven en zal blijven drijven, is het diepe verlangen het veelzijdige, veelkleurige en raadselachtige leven bij elkaar te houden; en in dat veelkleurige leven niet te leven in meervoud, in afgescheiden segmenten met even zovele strijdige 'ikken', maar in eenvoud...

(wordt vervolgd...)


P.S.: Wie het hele verhaal nog eens wil teruglezen kan het boekje 'Vuur dat nooit meer dooft' hier bestellen (als papier en als download). Binnenkort ook gewoon te bestellen via deze website.
Vorige pagina