Ik neem je in een serie blogs mee terug naar een verhaal dat ik in 2003 schreef - het verhaal van het afscheid van een kapel. Ik hou me aan de tekst van destijds. Het schrijven van het verhaal was een manier van afscheid nemen. In de laatste drie afleveringen is dat verdriet nadrukkelijk voelbaar...


Een vreemde opstelling

Nóg klinkt, bij het herlezen van die laatste bede, het enkeltonige, maar verre van ééntonige gregoriaanse zingen van de monniken in mijn oren na. Na de wisselzang van de psalmen, rijzen ze uit hun zetels. De pijen ruisen. De eerste twee regels in eerbied voorover gebogen - Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest... De volgende regels staand, terwijl ze in hun gebedenboeken de volgende psalmen zoeken, met rustige, vast hand, zonder de ongeveinsde aandacht te verliezen.

Hoe vaak ben ik de afgelopen jaren niet terug gegaan naar die vorm van leven waarin ook eenheid ligt, eenheid tussen hand, hart en hoofd. En hoe vol kwam ik dan ook weer terug. Vol van verlangen, maar ook vol van verdriet: waarom kan dit leven niet - niet meer? Zelfs de kloosters lopen leeg en zijn nog alleen een schaduw van wat ze geweest zijn. Dan was zowel mijn verlangen weer gevoed, als mijn motivatie gesterkt om toch, in weerwil van alle ogenschijnlijke onmogelijkheid, zelf zo'n leven te scheppen. Niet kloostertje-spelen, geen bloedeloze kopie van wat uit andere tijden stamt, maar een levendig en krachtig leven, geënt op en tegelijk protesterend tegen de moderne eigen tijd...

Ja, steeds weer kom ik het nu tegen: verlangen. Dát was wat mij als jonge jongen de weilanden in dreef: verlangen naar eenheid met het leven. Dát was wat mij de theologie deed kiezen: studerend zoeken naar de eenheid, de heelheid tussen God en mensen, tussen God en de aarde, tussen de aarde en de mensen. Dát deed mijn studie steeds weer vertragen: verlangen naar eenheid in alle verscheidenheid van vakken, disciplines, visies en concepten, als evenzovele facetten van een helder kristal.

Verlangen dreef me het platteland op, Verlangen deed me dromen van een leven met mensen, dieren, planten en een kapel. Verlangen gaf uiteindelijk de kracht om te beginnen, een avontuur in te duiken, een boerderij te kopen. Verlangen deed het mij en de anderen volhouden, ook toen het niet meer vol te houden was. Verlangen maakte me blind voor wat er was en deed me dingen zien die er niet waren. Misschien maakte uiteindelijk dit verlangen ook een einde aan het project waarin ik ziel en zaligheid heb gelegd.

Nu zit ik in de hoek van wat ooit de mooiste gastenkamer was van ons huis. De groene kamer, omdat allerlei tinten groen de kamer sieren: jadegroen op het balkenplafond, een zachte mosgroen ertussen. Dezelfde tinten op de kozijnen en de schouw. De gordijnen in een tint die daar weer tussen zit. Blanke beuken vloer, dikke muren, kleine ramen, houtkachel op een gemetseld plateau. In verste hoek een stapel met gekregen kleding gevulde vuilniszakken, mijn oude racefiets, de kussens van de tuinstoelen en nog wat andere spullen in vriendelijke wanorde. Verder een rij zware eiken stoelen langs de muur en een sierlijke eethoek naast de schouw.

Om mij heen heb ik verzameld wat herinnert aan Beth Tikwah. Ik zie een fotolijstje met daarin een achteraanzicht van hoe het was toen we in 1994 kwamen: een leegstaand, enigszins vervallen boerderij, met kniehoog gras rondom, afgebladderde kozijnen, lekkende dakgoten en klapperende achterdeur. Daaronder een foto van vijf jaar later, vanuit ongeveer dezelfde plaats genomen: afgerijpte goudgele haver op de voorgrond, van de kapel alleen het dak en het torentje zichtbaar, de schuur duidelijk veranderd in een woonhuis...

Eén plank lager zie ik oude nieuwsbrieven, folders en brochures, waarmee ik anderen probeerde met woorden te overtuigen van wat voor mij zo vanzelfsprekend was. Een fotolijstje met de groep jonge 'klussers' waarmee we zomer 2000 zoveel werk verzetten en zoveel plezier hadden. Maar ook staan hier om me heen het kruis, de paaskaars, de dichtgeslagen bijbel - de symbolen uit de kapel. Verder het gastenboek, het gebedenboek, het informatiepaneel, het liederenbord, een doos met afscheidsbrieven, een knielbankje met tapijtje, een lijstje met de dagorde, dat op elke kamer hing, borden waarop concerten en klussendagen staan aangekondigd, ordners en archiefdozen vol met correspondentie, plannen, bouwtekeningen en nota's. Naast mij een diaprojector en dozen met dia's, de plaatjes van wat ooit was.

Een bizarre opstelling. Nog altijd wonen we op het erf waar alles gebeurde. Nu en dan leiden we kijkers rond in de hoop dat het kopers worden. Gasten en bewoners zijn alle op één na verdwenen. En dan die concentratie van herinneringen om mij heen. Het bevreemdt en doet zeer tegelijk. Nooit eerder stonden al deze spullen zo bij elkaar. Een geforceerde opstelling.

Toch heb ik hiervoor gekozen. Welbewust zijn we begonnen, nu negen jaar geleden, welbewust wil ik ook stoppen. Vele zaken noodzaakten ons tot stoppen, en van dat alles zal ik ook verslag doen, maar toch weiger ik het te beschouwen als iets dat ons louter overkwam. Door te schrijven, door de pijn te voelen, door alles bij elkaar te zetten, als was het een museum, wil ik van dit einde een actieve daad maken. Afscheid nemen. Het is het einde van een tijdperk, een project. Maar het leven is groter en het verlangen blijft. Het hele leven willen leven, de heelheid ervan willen ondergaan is niet vrijblijvend, maar betekent nu voor mij ook de schaduw ervan willen aanvaarden. Daarom een relaas van een vooralsnog mislukte poging...

(wordt vervolgd)


P.S.: Wie het hele verhaal nog eens wil teruglezen kan het boekje 'Vuur dat nooit meer dooft' hier bestellen (als papier en als download). Binnenkort ook gewoon te bestellen via deze website.
Vorige pagina