Mijn boek ‘Van de kaart’ verscheen op 5 juni 2009. Meteen in de eerste weken wekte het tal van reacties: bijval en blijken van herkenning, maar ook tegenspraak en kritische vragen. In kranten en tijdschriften verschenen besprekingen en recensies en veel bloggers schreven erover. Toen kwamen de vakantieweken en werd het stiller. Maar de afgelopen week laaien de gesprekken weer op – ‘twijfel’ is plotseling een thema. Hier en daar wordt het zelfs een hype genoemd. Je kunt je afvragen of we met een hype erg geholpen zijn, maar het gesprek juich ik toe.

Persoonlijk ervaar ik de overvloed aan reacties als nogal overweldigend. Op verschillende plekken zegde ik de afgelopen maanden mijn reacties toe, maar tot nu toe bleef dat erbij. Mijn leven verliep dit jaar onstuimiger dan waar ik rekening mee had gehouden, maar ook de hoeveelheid reacties is groter dan ik had durven hopen. Niettemin: belofte maakt schuld en die ga ik nu inlossen – zij het dat ik niet de tijd heb er dagelijks over te schrijven. In een reeks blogs wil ik ingaan op de vragen, de kritiek en de bijval.

Enkele opmerkingen vooraf:

Wie een reactie ergens op het web of elders in de media ziet die onbesproken blijft, laat het me weten – ik wil beslist geen enkel gesprek uit de weg gaan. Ik zal proberen een lijstje samen te stellen van alle reacties.

Als ik artikelen of blogs bespreek zal ik zoveel mogelijk de verwijzing maken. Als ik reageer op gesprekken, mails of persoonlijke post zal ik die verwijzing achterwege laten. De betrokkene zal zich herkennen.

Zoals menigeen al heeft gemerkt heb ik zelf niet de gewoonte mee te praten in de reacties onder een blog. Dat is uit zelfbescherming: de tijd ontbreekt me eenvoudigweg. Wel zal ik, als ik daar aanleiding toe zie, reacties verwerken in de blogs die erop volgen.

Tenslotte nog een laatste constatering. Opmerkelijk is dat de vragen en de kritiek van zeer verschillende, soms tegengestelde hoek komen. De reacties lijken elkaar soms op te heffen. Volgens de één heb ik een ‘schijnbeweging’ gemaakt en in het geheel niet werkelijk getwijfeld aan het geloofsconcept van mijn jongere jaren, volgens een ander ben ik inderdaad de afvallige geworden die ik zelf ooit vreesde. Er wordt mij verweten dat ik in mijn boek veel te krampachtig aan Jezus vast houd, terwijl anderen menen dat ik in mijn spreken over Jezus ‘zoveel water bij de wijn doe, dat je er niet meer dronken’ van kunt worden. Volgens de één vul ik veel te veel zaken weer in als ‘twijfelaar’, een ander vraagt me om nu eindelijk weer eens concreet te worden.

Deze zeer tegenstrijdige reacties zijn verwarrend maar ook bemoedigend. Ik leid eruit af dat ik inderdaad enigszins de tussenpositie heb gevonden waar een bruggenbouwer moet gaan staan. En dat wilde ik proberen met dit boek: een brug bouwen tussen mijn verleden en mijn heden en daarmee tussen mensen en kerken die elkaar moeilijk kunnen vinden. Of het mij intussen gelukt is die brug te bouwen, staat nog te bezien. Jan Offringa noemde mij op dat punt naïef: ‘Is het lot van veel bruggenbouwers niet dat over hen wordt heengelopen. Dit manifest van een gepassioneerde twijfelaar loopt het risico te blijven hangen tussen mensen die het al lang weten, en mensen die er nooit aan willen’ (Volzin, 7 augustus 2009, p. 36).

Door deze woorden voel ik mij uitgedaagd – jawel, er is weer werk aan de winkel!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

---

P.S. Voorlopig overzicht van reacties op ‘Van de kaart’
(aanvullingen zijn van harte welkom!)

In de geschreven pers:

Trouw

Nederlands Dagblad

Reformatorisch Dagblad

Friesch Dagblad

CV Koers

Volzin

EO Visie

Uitdaging

Lev

Doopsgezind.nl

Op internet:

Jos Douma

Miranda Klaver

Marten Knevel: eerste reactie, tweede reactie

Nico-Dirk van Loo

Nico van der Perk op Community ZG en Zinweb

Ronald op Zwak Geloven

diverse reacties op Community ZG

Recente discussie over twijfel (met dank aan Emerging Netwerk)

Een verslag in het Nederlands Dagblad van de discussie op Flevo

Wim Rietkerk pleit niet teveel te focussen op twijfel en introspectie

Peter Tuin gelooft niet meer en gaat daarover in gesprek

Johan ter Beek wil geen vingertje van ouderen, maar mentoren

Rick Jansen deelt momenten die hem zelf deden twijfelen

Paul Abspoel stelt dat geloof toch boven twijfel verheven is

Jos Douma vraagt zich af over welke Jezus we het eigenlijk hebben

Remmelt Meijer vraagt of twijfel past bij de stelligheid van twijfelaars

Vorige pagina