Siddeburen kent zo haar tradities. Klokluiden op oudjaar is daar één van. Van oudejaarsavond 8 uur tot nieuwjaarsmorgen 8 uur wordt de klok van de Hervormde kerk geluid. Twaalf uur lang gebeier, waarvan de meeste dorpsgenoten wel enkele minuten de honneurs willen waarnemen in ruil voor een borrel, ´kloksmeer´genaamd. Tot diep in de nacht is het een komen en gaan, totdat een klein aantal dapperen de laatste uurtjes volbrengen. Dat die kerngroep klokkenluiders ´s ochtends vroeg niet meer helemaal nuchter is kan hen niet worden aangerekend. Zij hebben immers het dorp een oeroude dienst bewezen van het verjagen van de boze geesten.

Bijna niemand gelooft meer in boze geesten. Waarom zouden we nog? We kunnen zoveel, we kunnen bijna alles. We hoeven voor ons geluk niet meer goddelijke wezens te vriend te houden. En wat we niet in de greep krijgen of houden, noemen we toeval of geluk. Daarmee lijkt het heidendom met zijn geesten en goden te hebben afgedaan. Klokken luiden en vuurpijlen afschieten is nog weinig meer dan een luidruchtige slag in de lucht. Een reliek van het voorbije heidendom.

Het wezen van het heidendom is dat de mens de verantwoordelijkheid voor zijn leven (of onderdelen daarvan) niet zelf neemt, maar in handen meent te zijn vreemde machten. Niet ik, maar de geest van mijn voorouders - niet wij, maar de goden van de natuur. Maar verander de woorden en het klinkt nog verassend modern: niet ik, maar de politiek - niet ik, maar maatschappij - niet wij maar de anderen. Het mogen dan geen geesten meer zijn, het blijven vreemde machten die we de keuzes van ons leven vaak in handen leggen. De anderen! De allochtonen, de liberalen, de christelijke moraalridders… Machten die zich door geen klokken of vuurwerkbommen laten verjagen.

Christendom staat radicaal tegenover het heidendom. De oproep van Jezus: ‘Volg mij!’ – dat is: ‘Neem je verantwoordelijkheid!’ – is exorcisme pur sang. Niet geesten of spoken, geen maatschappij of instantie, niet de anderen – maar ik word aangesproken. Misschien moesten we vannacht om 12 uur in de herrie van klokken en duizendklappers de woorden van Jezus in herinnering roepen. Ik weet niet zeker of iemand dat dan hoort…

Ik wens je een gelukkig nieuw jaar – van vreemde machten vrij!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

P.S. Deze blog schreef ik vorig jaar op oudjaarsdag maar ligt zo mooi in het verlengde van mijn pleidooi van afgelopen maandag, dat ik haar met plezier opnieuw publiceer! Vorige pagina