Rik maakt een interessante opmerking naar aanleiding van mijn zoektocht naar de queeste. Ik stelde daarin dat het zoeken naar de juiste vraag essentieel is, zowel in de wetenschap, alsook in filosofie en theologie. Een verkeerde vraag kan je op een dwaalspoor brengen, terwijl een onverwachte nieuwe vraag juist nieuwe perspectieven kan openen. Rik draaide het om, onder verwijzing naar commerciële bedrijven. Daar moet soms een nieuw product in de markt gezet worden waarbij ‘de marketeers op zoek [gaan] naar alle problemen / vragen die door deze ontdekking worden opgelost’. De ‘oplossing’ roept om nieuwe vragen.

Het voorbeeld lijkt mij veelzeggend. Als een nieuw product niet evident een bestaand probleem oplost zou het kunnen zijn dat er in het geheel geen probleem is – behalve het probleem van het bedrijf dat een zinloos product als zinvol moet verkopen. Marketeers investeren dan in het creëren van een probleem waarvoor zij – wonder-o-wonder – de oplossing hebben. Dat nieuwe producten inderdaad de onproblematische praktijk van voor hun bestaan problematiseren is duidelijk. Het koffiezetapparaat werd niet uitgevonden omdat het zetten van koffie met de hand als tijdrovend werd ervaren. Nee, omgekeerd werd die laatste, beproefde methode plotseling als tijdrovend ervaren bij de komst van het apparaat!

De vergelijking gaat ook op in kerk en theologie. Wie van ‘vergeving’ de kernboodschap van het evangelie maakt, creëert daarmee ‘schuld’ als het hoofdprobleem. Wie daarentegen ‘de opstanding’ als kern ziet, maakt ‘de dood’ tot essentieel probleem. Het eerste paar tekent de Westerse kerk, het tweede de kerk van het Oosten. Maar dat gaat natuurlijk veel verder. Bij het antwoord ‘bevrijding’ hoort de vraag ‘gebondenheid’, ‘vrijspraak’ roept ‘veroordeling’ als kernprobleem op en woorden als ‘heling’ en ‘herschepping’ veronderstellen de ‘gebrokenheid’ van de wereld als grootste probleem.

‘Geef mij de kern van jouw boodschap en ik zal je vertellen wat jouw probleem is’. Misschien maakt dat mij wel terughoudend in het zoeken naar de queeste. Ik weet niet wat de kern is, omdat ik niet weet wat mijn probleem is. Het zijn er immers nogal wat! Kerken willen nogal eens, net als de bovengenoemde marketeers mij eerst vertellen wat mijn probleem is (meestal mijn zonde of mijn schuld) waarna ze – wonder-o-wonder – de oplossing blijken te hebben: het kruis van Jezus. Het vreemde alleen is dat ik niet het idee heb dat de leerlingen van Jezus het meest van alles onder hun zonde gebukt gingen en ik heb nog minder de indruk dat Jezus hen dat alsnog wil aanwrijven.

Ik blijf geloven dat we zullen moeten beginnen met de vragen. Ons oor te luisteren leggen bij onze eigen tijd, bij ons eigen hart, bij onze samenleving, bij de mensen waarmee we leven. Wat is haar probleem, wat is hun gemis, waar ligt de leegte? Tegelijk zullen we ons oor te luisteren moeten leggen in het evangelie. Welke vragen worden daar gesteld, welke vragen worden verondersteld? Op welke vragen geeft Jezus antwoord? En in dat tweevoudige luisteren zullen zich weer (nieuwe en oude) antwoorden vormen. Misschien heel anders dan we gewend waren, maar wel authentiek en echt!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl Vorige pagina