Ik schreef over het verlangen, het soms verterende verlangen naar vernieuwing van de kerk, naar een kerk die mensen in al hun dimensies tot hun recht laat komen. De instemmende reactie van Nico-Dirk herinnerde mij aan iets dat daar zeer aan verwant is. Hij vraagt zich af of een mens ‘ten diepste’ een denkend wezen of eerder ‘ten diepste’ een relationeel wezen is. Hoewel ik zijn vraag in deze goed begrijp, denk ik toch dat het misverstanden kan oproepen. Ik geloof namelijk dat de bijbel ons steeds weer wil laten merken dat we helemaal niet ‘ten diepste’ iets zijn – wij zijn iets ‘ten volle’, namelijk mens. Meestal duidt ‘ten diepste’ op een eenzijdige nadruk op één facet van ons leven, ten koste van een ander. Reductie heet dat.

Wij zijn mens, voluit en in alle dimensies. We hebben geen lichaam, maar we zijn ons lichaam. Wij hebben geen ziel, wij zijn onze ziel. Het is een heel oud misverstand om te menen dat het alleen maar gaat om het geestelijke en dat al het andere in een soort volgorde van belang daarop volgt. Nee, zegt ons de bijbel steeds weer, je bent een mens met alles er op en er aan. Een eenheid, een heelheid. Het ene is niet hoger of beter of belangrijker dan het andere. Een mens uit één stuk- en zo spreekt God ons aan!

Die heelheid duiden we in het Westen vaak aan met de trits: lichaam, ziel en geest. Maar je kunt ook verwijzen naar de vijf zintuigen: horen, zien, proeven, tasten en ruiken. In het Oosten spreekt men bijvoorbeeld van de zeven chakra’s om alle levensterreinen te kunnen aanduiden: het fysieke zijn, het lichamelijke voelen, het willen, de relaties (hart), de communicatie en de creativiteit, het zien en de verbondenheid met het goddelijke. Maar hoe je de opsomming ook wilt benoemen – het gaat tenslotte om de eenheid ervan en de heelheid ervan.

De moderne samenleving doet vaak een exclusief beroep op een deel van ons. We worden dan vooral arbeidskracht (dus handen of hoofd), we worden primair consumenten (dus een maag), of we worden een object van bewondering: een glanzend strak lichaam. Van de weeromstuit bieden allerlei alternatieve spirituele stromingen ons het oeroude, maar opgepoetste dualisme weer aan: we zouden ‘ten diepste’ vooral een ziel zijn. Het helpt niet, want de reductie en fragmentatie blijft in stand.

Een uitgelezen kans, lijkt mij, voor kerken! Mensen aanspreken op hun volledigheid, hun totale mens-zijn. Niet alleen hun hoofden en hun harten, maar ook hun handen en hun voeten. Niet alleen het gevoel, maar ook de wil. Niet alleen de oren, maar ook de ogen. Heel de mens! Ja, toegegeven, dan zal er eerst wel weer wat moeten veranderen in de kerk – tja, daar heb je hem weer! - omdat we als kerk ook zelf nog niet zo goed raad weten met alle dimensies van ons mens-zijn. Maar ik had het dan ook over een kans, een uitdaging.

Het herinnert mij aan een prachtige uitspraak van wijlen professor A.A. van Ruler, die ik alleen maar vrij kan citeren, omdat ik niet meer weet waar het staat: ‘Wij zijn niet als mensen geschapen om christen te worden, wij worden christen om weer voluit mens te zijn’.

Boele P. Ytsma
www.zoekengeloven.nl Vorige pagina