‘Wat is de kerk?’, vroeg ik gisteren. ‘Wat is geloven?’- dat is ook zo’n vraag. Dat is niet, met de woorden van eergisteren, een kleine vraag. Het is een vraag die veel te groot is voor vanavond en veel te groot voor een weblog. Misschien wel te groot voor mijn capaciteiten.

Godsdienstfilosofen hebben er talloze boeken over geschreven en al in de Middeleeuwen twistte men over de vraag of het bij het woord geloof nu ging om een activiteit of om een inhoud. Het eerste werd in Latijn aangeduid met fides qua creditur - ‘het geloof dat gelooft’ - het tweede met fides quae creditur: de inhoud van het geloof, ‘het geloof dat geloofd wordt’. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar is dan de vraag en ook daar zal ik me niet aan wagen.

Wie de bijbel leest krijgt het er niet gemakkelijker op. Geloven wordt er in tal van woorden, begrippen en verhalen aangeduid. Geloof als vertrouwen, geloof als opstandigheid, geloof als trouw, geloof als aangevochten zijn, geloof als twijfel, geloof als navolging en op weg gaan. In gelijkenissen worden we steeds weer op het andere been gezet en als we denken te weten hoe het zit, ontstaat er een nieuw perspectief. Steeds weer sneuvelen onze beelden en onze begrippen. Harry Kuitert heeft de bijbel daarom wel eens een ‘zoekplaatje’ genoemd. We krijgen het nooit in de vingers, we krijgen er geen greep op, steeds weer is het een zoektocht. Tja, geloven is zoekend geloven. En in dat zoeken stuiten we steeds weer op God.

Het maakt een mens bescheiden. Het doet mij denken aan het prachtige lied van Huub Oosterhuis (Gezang 325 van het Liedboek voor de kerken):

Niet als een storm, als een vloed,
niet als een bijl aan de wortel
komen de woorden van God,
niet als een schot in het hart.

Maar als een glimp van de zon
een groene twijg in de winter,
dorstig en hard deze grond
zo is het koninkrijk Gods.

Stem die de stilte niet breekt
woord als een knecht in de wereld
naam zonder klank zonder macht
vreemdeling zonder geslacht.

Geloven raakt aan een werkelijkheid die ons steeds weer te boven gaat. Geloven is een weg die niet redelijk is, niet logisch, niet vanzelfsprekend. Geloven is een weten dat zich niet laat begrijpen, een zien dat zich niet laat vertellen. Geloven doet je stotteren. Of zingen. Daar hadden de vroege kerkvaders ook een mooie Latijnse term voor: credo quia absurdum - ‘ik geloof omdat het absurd is’. Of opnieuw met de woorden van Oosterhuis:

Niet in het graf van voorbij
niet in een tempel van dromen
hier in ons midden is Hij
hier in de schaduw der hoop.

Hier in dit stervend bestaan
wordt Hij voor ons geloofwaardig
worden wij mensen van God,
liefde op leven en dood.

Boele P. Ytsma
www.zoekendgeloven.nl Vorige pagina