Het heeft mij altijd verbaasd dat het christelijk liedrepertoire zo weinig liederen kent over twijfel en verzet. De bijbel staat er weliswaar vol van – neem de Psalmen uit het Oude Testament! -, maar onze liedboeken en zangbundels blijven vooral uitbundig jubelen over blijheid, vrolijkheid en bevrijding. Begrijp me niet verkeerd, ik ben blij dat er ook zulke liederen bestaan, want als je blij bent wil je ook graag vrolijk zingen. En het is zelfs zo dat het zingen van vrolijke liederen je uit de somberheid kan trekken, je optilt. Maar er zijn toch meer kleuren? Naast vrolijk oranje is er toch ook diep donkerblauw?

Geen liederen over twijfel en verzet. Wel over zonde en berouw, meer dan me lief is. Christenen lijken sinds de Middeleeuwen geobsedeerd door zonde en berouw. Je hoorde Jezus daar veel minder over dan theologen ons willen doen geloven. Het is een wonderlijke contradictio dat de religie die bevrijding van zonde predikt mensen zoveel met hun zonden laat worstelen! Wat dat betreft passen de liederen van bevrijding en vreugde beter bij de boodschap van het Evangelie. Maar wie in God gelooft twijfelt toch ook soms? Wie een relatie aangaat heeft toch soms ruzie? Wie zoekt raakt toch soms de weg kwijt?

Gelukkig zijn ze er wel, als je goed zoekt, liederen van twijfel en verzet. Bijvoorbeeld deze, een oud lied dat gezongen word op een Psalmmelodie, van de al in 1972 overleden dichter Muus Jacobse:

O Heer, verberg U niet voor mij,
wanneer ik mij verberg voor U.
Gij weet het, ik ben bang voor U,
ontwijk U en verlang naar U.
O ga niet aan mijn hart voorbij.

En wees niet toornig over mij,
wanneer ik U geen liefde bied.
Ik noem U, maar ik ken U niet,
ik buig mij, maar ik ben het niet
en mijn gebed is tegen mij.

Spreek zelf in mij het rechte woord.
Zo vaak ik woorden voor U vond,
heb ik mij in mijn woord vermomd.
Nu wacht ik tot Gij zelve komt
en spreekt, zodat uw knecht het hoort.

Hoeveel vrome woorden kunnen niet een diep verzet verhullen? Hoeveel gebed is niet vroom eigenbelang? En wat is het dan bevrijdend als dat gezegd kan worden, ontmaskerd kan worden. Hoe heilzaam als je dat kunt zingen met het woordje ‘ik’ erbij. Het lijkt bijna yinyang – maar dat is vloeken in de kerk – alles heeft een kern van het tegendeel in zich: belijden is ontkennen, bidden is verstoppen, verzet is overgave… Maar ook omgekeerd: ontwijken is verlangen, boosheid is liefde, twijfelen is geloven. Het één is niet los verkrijgbaar zonder het ander – dat weten we toch van het leven!

Maar voor we ons verliezen in psychologische analyse en filosofische bespiegeling, worden we zingend gebracht bij een hele kleine maar eerlijke bede:

Heer, roep mij als uw dwalend schaap,
dat U niet zoekt en U niet vindt.
Geef mij, als een die Gij bemint,
geef, dat ik als uw eigen kind
uw stem mag horen in mijn slaap.

Bevrijdende eerlijkheid in prachtige poëzie.

Boele P. Ytsma
www.zoekendgeloven.nl
Vorige pagina