Van een gemeentelid kreeg ik een jubileumboek over het eeuwfeest van de Theologische Hogeschool in Kampen – een boek uit 1954. Het is een dikke pil: niet alleen het product van noeste arbeid, maar ook een verslag van volhardend werken aan een kerk en een school met een duidelijke eigen identiteit. Als ik het doorblader denk ik vooral heel opgetogen: dit is allemaal voorbij. O jawel, ook ik heb nog wel de boeken in de kast staan van Brillenburgh Wurth en Den Harthog, van Bavinck, Ridderbos en Greijdanus… maar het behoort tot een theologische traditie die voorgoed voorbij lijkt.

Tijd om te lezen heb ik nog niet gehad, het is gebleven bij wat doorbladeren. Wat mij opvalt zijn de foto's. Naast een enkele foto van een van de faculteitsgebouwen kom ik uitsluitend prenten van stuurs kijkende mannen tegen. De mannen zien er ontegenzeggelijk erudiet uit en omdat ik sommige van hun boeken ken weet ik dat dat ook zo is. Maar de mannelijkheid van het geheel stuit mij plotseling ontzettend tegen de borst. Je ziet het aan hen af: ze nemen God en de kerk, de bijbel en de waarheid vreselijk serieus. En ze kijken bovendien allemaal alsof ze ook zichzelf bijzonder serieus nemen. Ik vraag me af wat het over de theologie en de kerk van die tijd zegt dat de belangrijkste geschriften en besluiten door deze geleerde mannen werden geschreven en genomen.

Maar het zijn onze voorvaderen. Het is onze traditie. Wij kennen allemaal nog de dominees die hier zijn opgeleid. Misschien is het dan ook geen wonder dat we opgezadeld zijn met een theologie die vooral over waarheid gaat en zoveel minder over betekenis – je ziet het aan de ernst van deze mannen: ridders van waarheid en deugd. Een theologie die vooral weet te onderscheiden – tussen waar en niet waar, tussen geloof en ongeloof, tussen goed en kwaad - en veel minder weet te verbinden. Een theologie die is gemaakt in rokerige studeerkamers en die werd getoetst in verhitte theologische debatten. Mannengeloof en mannentheologie!

Het boek dat ik kreeg is een halve eeuw oud en beschrijft zelf een hele eeuw. Het beeld is niet uitzonderlijk, want zolang de kerk bestaat is ze gedomineerd door mannen – mannen die denken, mannen die schrijven, mannen die bestuderen. Vrouwen deden veelal het praktische werk. Inmiddels zijn vrouwen breed in de kerk aan het werk en doen en denken ze mee. Goddank! Maar hoe hoger in de organisatie, des te schaarser worden ze, dat is nog altijd zo. Ook de theologie zelf wordt nog steeds door veel mannelijke denkers gedomineerd. Zou er dan nog een eeuw voorbij moeten gaan voordat kerk en theologie wat meer in evenwicht komen? Ik hoop niet dat we zo lang nog moeten wachten.

Of moet ik me er als man niet mee bemoeien?

Boele P. Ytsma
www.zoekendgeloven.nl Vorige pagina