Het lezen van deze blog is op eigen risico en ik schrijf hem op strikt persoonlijke titel. Dat geldt voor alles wat je hier leest en voor alles wat ik hier schrijf, maar ik wil het nu toch eerst gezegd hebben. Ik ben namelijk gefrustreerd en boos en mijn boosheid en frustratie gelden vandaag – het is zondag dus ik blijf in stijl – de kerk! Niet dat ik boos ben op iemand persoonlijk in de kerk, maar wel op de kerk als geheel. En ook ik maak deel uit van de kerk waarop ik boos ben, dus goedkoop kan het niet zijn.

De kerk waaraan ik nu als kerkelijk werker verbonden ben, heeft twee volledige generaties verloren. De midlifers (zoals tegenwoordig de 40+ers heten) zijn in grote getale weggetrokken, slechts enkelen zijn blijven hangen – maar hoe lang nog? Hoeveel frustratie proef ik onder hen. De quarterlifers (25+) zijn nagenoeg allemaal weg en de tieners en begintwintigers zijn met een lampje te zoeken. Er komen nog enkele kinderen mee met de zeldzame betrokken gezinnen, maar als ze eenmaal op de middelbare school zitten, zie je ze nog maar zelden. Geef ze eens ongelijk – het gaat helemaal niet meer over hen. En dus is het groot alarm in de kerk: de jongeren moeten terug! We schrijven beleidsnota's en geven het werk voor jongeren de hoogste prioriteit.

Maar intussen verandert er niets aan de diensten, niets aan de structuur, niets aan de houding van de ouderen. De kerk noemt zichzelf trots de grootste vrijwilligersorganisatie, maar het gros van die vrijwilligers werkt om de organisatie zelf in stand te houden, ergo: vergadert. Natuurlijk doe ik nu veel goedwillende mensen tekort en ook degenen die wel degelijk hun diensten aanwenden voor behoeftige mensen in en buiten de kerk. Hun motivatie en goede bedoelingen staan wat mij betreft buiten kijf. Maar waarom mogen zulke dingen niet gezegd worden? Daar zit namelijk wel het probleem, volgens mij.

Waarom leggen we niet de vinger op de zere plekken: de dodelijke vergadercultuur in de kerk, de gehechtheid aan oude vormen, de achterdocht, de gehechtheid aan eigen gelijk, de grote ego's, de slechte dominees en de prutsers achter het orgel. Nee, liever sparen we deze goedwillende mensen en nemen we de grote uitloop uit de kerk voor lief. Het is namelijk makkelijker de vertrekkende mensen uit de kerk verwijtend na te roepen dat ze de kerk in de steek laten dan tegen de prutsers in de kerk te zeggen dat het prutsers zijn. We zouden eens mensen kwetsen... Maar prutsers zijn er gewoon en die maken van de kerk en de kerkdienst de armoedige vertoning waarop menigeen afknapt. Ik moet oppassen dat ik niet bij die laatsten ga horen.

En dus? Ik weet het niet. Als we de mensen die nu de kerk runnen kwijtraken, zijn we alles kwijt. En tegelijk heeft er door het grote vertrek van mensen uit de kerk een natuurlijke selectie plaatsgevonden op mensen die zich weten te handhaven in deze kerk – de vergaderaars, de regelaars. Hoewel ze dus roepen om de terugkomst van jeugd, lijken het tegelijk de minst geschikte mensen om de verandering te initiëren. Hetzelfde zie ik in de landbouw: de verzakelijking en schaalvergroting in de landbouw heeft een selectie op boeren gemaakt die het meest zijn aangepast aan de huidige bedrijfsvoering en zij zijn daarom vaak niet de meest geschikte mensen voor schaalverkleining en landbouwinnovatie. Je kunt het de blijvers beslist niet kwalijk nemen – zij zijn er dan toch nog maar, de laatste boeren en de blijvers in de kerk. Maar als het zo doorgaat verliest Nederland haar boeren en doet straks de laatste ouderling het licht uit in de kerk.

Eigenlijk is er geen keuze meer. Als we blijven doen wat we altijd deden, krijgen we wat we altijd kregen, zo wil het cliché. Dan komen de twee verloren generaties niet terug en verliezen we de volgende ook. Het roer zal werkelijk om moeten!

Heeft God hier nog iets mee te maken? Lijkt me van wel – als we hier niet over God kunnen spreken, waar dan nog wel? Geloven is in de bijbel vaak synoniem met 'God zoeken', of 'Jezus volgen'. Zoeken, volgen - beide beelden leggen de nadruk op de beweging, niet op het eindresultaat. Ook persoonlijk word ik vaak geconfronteerd met de leegte in mijzelf, zoals je weet. Steeds weer roept dat op tot verder trekken, verder zoeken, opnieuw volgen... We hebben geen keuze – blijven staan waar we zijn, staat gelijk aan opgeven. We moeten verder, ook als dat 'verder' betekent dat er onaangename dingen gezegd moeten worden, als er beelden moeten sneuvelen, als er mensen plaats moeten maken.

Vandaag ben ik even de moed kwijt om dat te kunnen. Want op boosheid en frustratie redden we de kerk ook niet. Maar om verder te kunnen, zullen we eerst moeten erkennen waar we zijn. Wie ontkent vast te zitten in de modder, zal er nooit uitkomen. Voor mij betekent dat vandaag: ik ben boos en gefrustreerd. Boele Vorige pagina