Als prille functionaris van de kerk mijmer ik dezer dagen veel over de kerk, over haar wezen, haar verschijning, haar schoonheid en haar pervertering. Vandaag dacht ik vooral na over de relatie tussen vorm en inhoud. Ik sprak met drie jonge mensen over hun relatie tot de kerk. Die was minimaal – ze voelden zich er niet thuis, het leek een andere wereld. Toen ik hen vroeg wat er veranderd zou moeten worden om de kerk ook weer hun kerk te maken, kwamen er allerlei ideeën. Plotseling zei één van hen: ‘maar de kerk moet wel kerk blijven, hoor, niet alles moet veranderen!’ Een bijzondere, ook voor haarzelf verrassende ambivalentie kwam aan het licht.

Die ambivalentie lijkt mij wezenlijk voor de kerk. De kerk is ten principale een conserverend instituut, want de hoedster van een oude traditie, van oude teksten en oude liturgie, van oude spiritualiteit. Dat wordt van geslacht op geslacht doorgegeven en natuurlijk verandert er wat met het overgeleverde (traditie) door het overleveren (tradere). Maar de continuïteit in het overgeleverde, de trouw aan de bronnen, het steeds weer herijken, voorkomt totale metamorfose van de boodschap. Zo draagt de kerk haar schat door de eeuwen.

Deze conserverende taak wordt makkelijk tot conservatisme. En conservatisme draag het gevaar in zich dat de overgedragen boodschap geen context meer heeft, dat het vreemd blijft aan de actuele wereld, aan het leven van alledag. Radicaal conservatisme zou daarom de conservatie in de weg kunnen staan omdat het de dragers van de traditie – en dat zijn altijd weer mensen, de gelovigen – van zich vervreemdt. Actualisatie en hermeneutiek zijn daarom altijd geboden: de vertaling van de boodschap van deze oude teksten naar de huidige tijd. Tegelijk draagt ook deze actualisatie steeds weer het gevaar in zich van vervreemding van de traditie. Conserveren en overdragen, het is het spanningsveld waarbinnen zich de kerk zich al eeuwen bevindt.

Ook ik sta in dat spanningsveld en zie het als een mooie uitdaging. Vandaag lanceerde ik een proef: een weblog voor de kerk, waarop we, samen met leden van de kerk, de bijbel lezen, haar proberen te verstaan. Onszelf recht doen als mensen van de 21e eeuw en de oude woorden recht doen – de bijbel niet laten buiksspreken… Het is een zoektocht… www.zoekendgeloven.nl

Boele Vorige pagina